آرین تورکجه ائتیمولوژیک سؤزلوک

9242
2016/5/22
آرین تورکجه ائتیمولوژیک سؤزلوک

آرین تورکجه ائتیمولوژیک سؤزلوک

بو سؤزلوکده چالیشمیشام، تورک سؤزلری‌نین کؤکنی، کندی اؤزو و تانیق‌لاری یاخود یاخین کؤک‌دن اولان کلمه‌لر آراجی‌لیغی ایله آچیقلانسین. سؤزون، اؤزو دانیشیب، سسلنسین.
علینیزدکی کیتابدا(<>بیتیکده)، بیر آنلامدا اولوب(آنلامداش) آما دییشیک سس‌لنن سؤزلرین، آناکؤک‌لرین الده ائتمه‌یه جان آتمیشیق.
تورک دیل‌لرین‌دن درلنمیش سؤزلرین ؛ کؤک آنلام‌لارین اینجلیریک(تدقیق). سؤزلرین بیچیم‌لرین(فورما‌لارین) یارا‌راق ، سس‌لرین و وورقولارین دوشمه‌سینی و یئر دییشمه‌سینی اؤیرنه‌رک، سؤزلرین قوهوم‌لوغونو، ایچ آنلام بیرلیغینی جانلاندیرمیشیق. تورک ائللری‌نین باشقا باشقا اؤلکه‌لرده یاشادیق‌لاری و داها، باشقا قونشولوق‌لاردا اولدوق‌لاری دولاییسییلا، دیل‌لرینده جان‌لانان سؤزلر، سس دییشمه‌لرینه اوغرامیش و 'سؤزون قاب‌لاریندا، قالیب‌لاریندا دییشیک‌لیک‌لر تاپیلمیش‌دیر.
بوردا بیر سؤزون دییشیک سسلنمه‌سینه باخمایا‌راق ، بو سؤزلرده کؤک آنلام بیرلیگی تمل توتولموشدو. سؤزوموزده جان ، دین(روح) بیرلیگینی الده ائلمه‌یه تاپینمیش‌دیر. چاغداش سؤزلوکلرد بیر نئچه سؤزون آینی کؤک‌دن اولدوغونو گؤرمویه‌رک، بو سؤزلری باشقا دیل‌لره سپه‌له‌ییب کؤکلمیش‌لردی، بو قازامات‌لی؛ اوچوروم‌لو سورون‌دان چکینمک و کؤک‌دن ساپینان یول‌لارین داشلاماق اوچون، آلتدا آدی چکیلن کیتاب‌لاردان تانیک‌لار آلدیق. گئرچگین اینجه، دایاق‌لی یول‌لارین اوغورلاییب، سس دییشمه‌نین توزلو دوزاخ‌لی تورونا دوشمک‌دن قاچیندیق. یازیغ اولسون اولاراکی(او عالیمله‌رکی) اؤز دیل‌لری‌نین سامبال‌لی، کؤک‌لو کلیمه‌لرین آیری دیل‌لرده کؤکله‌یه‌رک، تورک دیلینی کؤکلمک ساوینماسیندادی‌لار.
سس قونوسونا گلدیکده، سس دییشمه‌لری‌نین، کؤک‌دن یای‌دیران ائتگی‌سین‌دن قاچینماق اوچون، سؤز باشینداکی "غ. ک. X. گ" سس‌لرینی "ق" ایله گؤستردیک. اؤرنک: - "گئد" سؤزونو "قئد" ده. – کابا سؤزونو "قابا" دا آراماق گرک. سؤز باشی اولان "د" سیسینه گلدیکده، "ت" سسی کؤک سس گؤتورولدو. دئمک، "داد" سؤزو اوچون "تات" آ باخمالیییق. دئمک بو سؤزلوکده، آچیق، یومشاق "ک"، تورکییه تورکجه‌سینده چوخون ایشلنن قاپا‌لی قورو "ک" یا قارشی، اوستونلوک "ق" یا وئریلدی.
بو سؤزلوک منیم ال ایشلریم ساییلیر. تکجه ایستییم بونون چاپین‌دان آراشدیریجی‌لارین علینه چاتدیرماغیمدی. کؤمک‌سیز اولدوغوم‌دان، بو کیتابین تامام ایشلری -تایپی، دوزلیشی، ...منیم اوزومه دوشوبدو. بو کیتاب‌دان هر چئشیت دیرلنمه، هامی اوچون سربسدی.

حسن بیگ هادی
تبریز

isteklerizi buna yazın    baydic@gmail.com



 سایین اوخوجولار!
توروز سیته سی بیر کولتورل اوجاق اولا‌راق دیلچی‌لیکله باغلی قونولاردان دانیشیر. بو سیته دیلچی‌لیکله باغلی دیرلی بیلگی‌لر وئرمکده‌دیر. دیلیمیزین تاریخی و ائتیمولوژی‌سی ساحه‌سینده چالیشان بو سیته، سؤزلرین کؤکو و ائتیمولوژی‌سی حاقیندا، باشقا سیته‌لردن دییشیک اولا‌راق، ائیلمله(فعل) باغلی آنلام‌لارین آچیقلاییر.
سیته‌میزده دیلچی‌لیکله باغلی بیر چوخ کیتاب، سؤزلوک، یازی‌لار الده ائدیب اوخویابیلرسینیز. اوموروق کی بو سیته، سیز دیرلی، سایین اوخوجولار یاردیمییلا، دیلچی‌لیک قول‌لاری‌نین گلیشمه‌سی، یوکسلیشی یولوندا بیر آددیم گؤتوربیلسین.
بئی هادی (h.beyhadi@gmail.com)
تبریز