Bağış

2018 yılının masraflarını karşılaya bilmemiz için yeni yılda Turuza destek olmak için h.beyhadi@gmail.com ile irtibata geçin.

:توروزا یاردیم ائدین

 

پرداخت آنلاین

  تومان  

بانک شماره کارت شماره حساب به نام
بانک سامان 6219-8610-2490-3436 9605-888-2316100-1 محمد حسن هادی طلب
- لطفا در صورت امکان بعد از پرداخت یا واریز، با پیام از طریق نظرات صفحه یاردیم، تماس با ما و یا ایمیل info{at}turuz.com (ارسال نام و نام خانوادگی) ما را از پرداخت خود مطلع سازید.

Bağışlarınızı bu E-postaya bildirin: h.beyhadi@gmail.com

 

2018 Yılının Yardımları

 

Arın Türkce Etimolojik Sözlük

4798
0
2016/9/18
Oy Sayısı 3
Oy Sonucu 4

Bu sözlükdə çalışmışam, türk sözlərinin kökəni, kəndi özü və tanıqları yaxud yaxın kökdən olan kəlmələr aracılığı ilə açıqlansın. Sözün, özü danışıb, səslənsin.

Əlinizdəki kitabda(<>bitikdə), bir anlamda olub(anlamdaş) ama dəyişik səslənən sözlərin, anaköklərin əldə etməyə can atmışıq.

 

Türk dillərindən dərlənmiş sözlərin ; kök anlamların incəlirik(tədqiq). Sözlərin biçimlərin(formaların) yararaq , səslərin və vurquların düşməsini və yer dəyişməsini öyrənərək, sözlərin qohumluğunu, iç anlam birliğini canlandırmışıq. Türk ellərinin başqa başqa ölkələrdə yaşadıqları və daha, başqa qonşuluqlarda olduqları dolayısıyla, dillərində canlanan  sözlər, səs dəyişmələrinə uğramış və  ''sözün'' qablarında, qalıblarında dəyişikliklər tapılmışdır. Burda bir sözün dəyişik səslənməsinə baxmayaraq , bu sözlərdə kök anlam birligi təməl tutulmuşdu. Sözümüzdə can , din(ruh) birliyini əldə eləməyə tapınmışdır.

 

Çağdaş sözlüklərdə bir neçə sözün aynı kökdən olduğunu görmüyərək, bu sözləri başqa dillərə səpələyib kökləmişlərdi, bu qazamatlı; uçurumlu sorundan çəkinmək və kökdən sapınan yolların daşlamaq üçün, altda adı çəkilən kitablardan tanıklar aldıq. Gerçəgin incə, dayaqlı yolların uğurlayıb, səs dəyişmənin tozlu duzaxlı toruna düşməkdən qaçındıq. Yazığ olsun olaraki(o alimlərəki) öz dillərinin samballı, köklü kəlimələrin ayrı dillərdə kökləyərək, türk dilini kökləmək savınmasındadılar.

 

Səs qonusuna gəldikdə, səs dəyişmələrinin, kökdən yaydıran etgisindən qaçınmaq üçün, söz başındaki "Ğ. K. G" səslərini "Q" ilə göstərdik. Örnək: - "ged" sözünü "qed" də. – "kaba" sözünü "qaba" da aramaq gərək.  

Söz başı olan "D" səsinə gəldikdə,  "T" səsi kök səs götürüldü. Demək, "dad" sözü üçün "tat" a baxmalıyıq. 
Demək bu sözlükdə, açıq, yumşaq "K", türkiyə türkcəsində çoxun işlənən qapalı quru "K" ya qarşı, üstünlük "Q" ya verildi. 
Bu sözlük mənim əl işlərim sayılır. Təkcə istəyim bunun çapından araşdırıcıların əlinə çatdırmağımdı. Köməksiz olduğumdan, bu kitabın tamam işləri -taypı, düzəlişi, ...mənim üstümə düşübdü. 
Bu kitabdan hər çeşit dəyərlənmə, hamı üçün sərbəsdi.

 

HƏSƏN BƏY HADİ
TƏBRİZ 


Kitapda işlənən simgələrin açısı (açarı):

<    kök göstərən
>    kökdən törənən
<>  kök birliyin görsətir,
met <  metatez : səslərin yer dəyişməsi. örnək : sık <  met > kıs. - qaş < met > şaq.


Sözlərin yanında işlənən sayıların açıqlaması:

.-1. türkiyə. -2. azərbaycan. -3. başqurd. -4. qazaq. -5. qırqız. – 6. özbək. - 7. tataristan. -8. türkəmən. -9. uyğur. -09. dərləmə sözlüyü. (– dər : dərləmə sözlüyü). 10. yakut .-11. qaraçay.-12. monqol.-13. oral altay. -14. xarəzm. -15. kumuq. -16. sənglağ. -17. tuva. – tarama : tarama sözlüyü. - ka  : mahmıd kaşğarli toplusu. - əndəlusi : kitabi əl idrakil lisanəl ətrak.

Yazarlar:
Yayın Yılı:
2010 (Miladi)
Dosya Türü:
PDF Document
İçerik Dili:
Azərbaycan Türkcəsi

 Sayın oxucular!
Turuz sitesi bir kültürəl ocaq olaraq dilçiliklə bağlı qonulardan danışır. Bu sitə dilçiliklə bağlı dəyərli bilgilər verməkdədir.Dilimizin tarixi və etmolojisi sahəsində çalışan bu sitə, sözlərin kökü və etimolojisi haqqında, başqa sitələrdən dəyişik olaraq, eyləmlə(fe'l) bağlı anlamların açıqlayır.
Sitəmizdə dilçiliklə bağlı bir çox kitab,sözlük, yazılar əldə edib oxuyabilərsiniz. Umuruq ki bu sitə, siz dəyərli, sayın oxucular yardımıyla, dilçilik qollarının gəlişməsi, yüksəlişi yolunda bir addım götürəbilsin.
Bey Hadi (h.beyhadi@gmail.com)
Təbriz